آموزشی
گفتار نیک پندار نیک کردار نیک
درباره وبلاگ


اینجانب شعبان جیریایی آموزگار آموزش وپرورش ناحیه 2اراک این وبلاگ را به تمام معلمان عزیز، شریف وزحمتکش دانش اموزان عزیز واولیای گرامی تقدیم می کنم وامیدوارم گامی هر چند کوچک درراه ارتقای تعلیم وتربیت برداشته باشم

مدیر وبلاگ : شعبان جیریایی
نویسندگان

مقدمه

با سلام و تبریک عید سعید قربان و آرزوی  سلامتی برای همكاران محترم و توفیق شما در امر تعلیم و تربیت دانش آموزان عزیز كه آینده سازان این مملكت هستند. از این كه با هم همنشین شدیم تا در كنار هم روش جدید آموزش قران را بررسی كنیم، خدا را شكر می گوییم و امیدواریم این هم نشینی مثمر ثمر واقع شود. البته اهمییت امرتعلیم و تعلم قران درآیات و روایات آمده كه نزد خدای متعال از ارزش خاصی برخوردار است.

هدف از تشكیل این كلاس ایجاد وحدت رویه برای آموزش قران و هماهنگی بین مولفین و مدرسین این كتاب است. برای موفقیت درتدریس آن باید از هدفها محتوا و روش های تدریس آن اطلاع كافی داشته باشیم. البته توضیحات لازم در ابتدای كتاب فارسی آمده كه معلمین گرامی برای اطلاع از نكات مورد نظر در تدریس كتاب درسی قران می توانند سر فرصت به آن مراجعه كنند.  همچنین در امر تدریس یا محتوای كتاب اشكال یا انتقاد و پیشنهادی دارند با شماره تلفن دفتر برنامه ریزی و تالیف كتاب درسی گروه قرآن 88305771-021 و تلفكس 88490223-021  با مولفین این كتاب در طول ساعات اداری ارتباط برقرار كنند.  طرح آموزش جدید كتاب قرآن درسی در كل كشور اجرا می شود كه هدف آن ارتقا صلاحیت شغلی و مهارتهای حرفه ای معلمان می باشد.

پیشینه آموزش قرآن

از ابتدای نزول قرآن كریم تاكنون قرآن محور تعلیم و تربیت دینی بوده و اولین معلم پروردگار متعال به پیامبر علم آموخته( در آیه شریف اقرإ باسم ربك الذی خلق) و هدفاز رسالت تعلیم و تربیت اسلامی بوده (در آیه 2 سوره جمعه می خوانیم: هوالذی بعث فی الامین رسولا منهم یتلوا علیهم و آیاته و یزكیهم و یعلمهم الكتاب و الحكمه و ان كانوا من قبل لفی ضلال مبین) پس پیامبر عظیم الشان اسلام مأموریت یافتند تا مردم را هدایت و راهنمایی كنند و آموزه های دینی را از طریق قرآن به مردم بیاموزند. یعنی برنامه بعثت و رسالت پیامبر اكرم(ص) تزكیه مردم و تعلیم كتاب خدا و حكمتهای الهی كه در آن است بوده است و قران كتاب همه انسانهاست و هركس باید در هر سطح علمی و تقوا كه قرار دارد می تواند بخوبی از آن بهره بگیرد.

اگر نظام آموزشی بتواند زمینه بهره گیری فراگیران را از قرآن فراهم كند تمام ضعف و نقصانهایی كه در ایمان و عمل بشر وجود دارد و منجر به ناهنجاریهای اخلاقی و اجتماعی می شود برطرف خواهد شد.

آموزش قرآن از ابتدای رسالت وتاكنون ادامه دارد . از قدیم الایام آموزش های سنتی به روشهای متفاوت در همه جوامع بشری من جمله ایران بوده است. اما هیچ آموزش مدونی نبوده كه با یك رویه به آموزش قرآن پرداخته شود. در برنامه آموزش جدید هدف جامعیت آموزش قرآن است.

 

نكات مورد توجه در برنامه جدید آموزش قرآن

1-  جامعیت آموزش قرآن یعنی علاوه بر توجه بر رو خوانی و روانخوانی به جنبه های دیگر مثل زیبا خوانی، درك معانی و تدبر در آیات و آشنایی با  معارف قرآنی هم مورد توجه قرار گرفته است.

2- كسب مهارت خواندن قرآن احتیاج به تمرین و تكرار دارد. بدین منظور نباید ساعات قرآن در یك روز و پشت سرهم برنامه ریزی شود باید به طور متناوب در طول هفته توزیع گردد. با توجه با درس ها و جلسات آموزش قرآن در هفته باید یك درس حداقل در دو هفته تدریس شود.

3- برای علاقمندی و ایجاد انگیزه برای انس با قرآن از داستان های زیبا، عبارات كوتاه قرآنی و احادیث زیبا و حكمت آمیز ائمه استفاده شده است.

4- برای زیباتر شدن صوت دانش آموزان از نوار آموزشی استفاده شده است.

هدف آموزش جامع قرآن:

آموزش جامع قرآن یك فرآیندی است كه برای دست یابی به توانایی خواندن، درك معنا، تدبر در آیات و آشنایی با معارف قرآن به منظور انس دائمی فراگیر به قرآن و در نتیجه تقویت ایمان و عمل صالح در دانش آموز و معلم می باشد. اگر همه دانش آموزان كه آحاد جامعه را تشكیل خواهند داد به سواد قرانی(سواد یعنی كمترین اطلاعات در آن زمینه)برسند زمینه برای انس دائمی باقرآن و بكارگیری آموخته های دینی در زندگی فراهم خواهد شد.

ویزگی سواد قرآنی:

1- نیاز همگانی است. هر قشری از افراد جامعه برای كسب معرفت بیشتر به سواد قرآنی نیازمندند.

2- سواد قرآنی از یك حد پایه برخوردار است. برای یادگیری قران باید سواد خواندن و نوشتن داشت.

3- حد سواد قرانی در طول زمان در حال رشد است. در هر پایه ای معلم باید اطلاعاتی از آموخته های قبلی دانش آموزان در این زمینه داشته باشد تا  حد سواد قرانی او رشد پیدا كند.

4- كسب حداقل سواد قرآنی زمینه را برای درك معانی و مفاهیم قرآن و كاربرد آن در زندگی را برای دانش آموز فراهم می كند.

 

اجزای سواد قرانی:

توانایی خواندن – درك معانی – تدبر در آیات كه زمینه را برای انس با قرآن فراهم می كند. اینجاست كه حضرت علی (ع) می فرمایند:

«لیكن سمیرك القران» باید قرآن مونس و همدم ما باشد.

دست یابی به انس گرفتن با قرآن اولا تدریجی است  ثانیا در طول زمان  از نظر كمی و كیفی ارتقا پیدا می كند ( در دوره های مختلف ابتدایی و راهنمایی و متوسطه هدف و محتوا ارتقا پیدا میكند. ثالثا متناسب با اهداف هر دوره بهره مندی دانش آموزان از قرآن ارتقا می یابد و منجر به كسب توانایی و علاقه دائمی دانش آموزان را با قرآن فراهم می كند.

كلیات روش تدریس قرآن:

مهارتهایی كه یك دانش آموز در پی آموزش قرآن بایستی كسب كند به شرح زیر است:

1- توانایی خواندن قرآن        2- توانایی درك معانی عبارات و آیات كوتاه قرآنی

3- آشنایی با روشها و مراتب ساده تدبر در آیات قرآن  كه این سه مهارت مانند اسكلت یك بنا اركان اصلی آموزش قرآن می باشد.

اهداف كلی آموزش قرآن در دوره ابتدایی

1-   آشنایی با قرآن بعنوان كلام الهی و آسمانی

2-   تقویت انس و علاقه به قرآن كریم و یادگیری آن

3-   توانایی روخوانی قرآن به صورت شمرده و آرام از روی مصحف

4-   توانایی خواندن آیات كتاب به صورت معمولی و روان یا آهنگین

5-   آشنایی با قواعد ضروری روخوانی قرآن

6-   حفظ بعضی از سوره های كوتاه قرآن كتاب درسی

7-   آشنایی با داستان های قرآن كریم

8-   فراگیری معانی برخی آیات ساده و عبارات كوتاه قرآن

9-   تقویت علاقه به شنیدن ، خواندن و فهم آیات قرآنی

10-                      آشنایی با مفهوم برخی پیام های قرآنی

11-                      شناخت استعدادهای دانش آموزان مستعد در زمینه های مختلف قرآن و هدایت آنها به  گرایش های مختلف در این زمینه

اهداف آموزش قرآن در پایه پنجم

1-   علاقمند شدن دانش آموزان به شنیدن قرائت زیبای قرآن

2-   علاقمند شدن به زیبا خواندن، حفظ بعضی سوره ها و پیام های قرآنی

3-   علاقمند شدن به شركت در جلسات قرآنی

4-   آشنایی با برخی از قواعد قرآنی (یادآوری وقف، حروف مقطعه، اتصالات و تدریس التقای ساكنین)

5-   آشنایی با داستانهای قرآنی

6-   آشنایی با مفاهیم عبارات و پیام های قرآنی و بیان ساده مفاهیم و مصادیق آن در زندگی روزمره

7-   توانایی خواندن عبارات و آیات قرآن كتاب درسی به صورت روان و معمولی

8-   توانایی خواندن قرآن كامل به صورت شمرده و آرام و در صورت علاقه روان و آهنگین

مفاهیم آموخته شده در پایه اول:

روخوانی بخش بخش عبارات قرآنی  -حفظ و قرائت سوره های كوتاه از طریق نوار – معانی كلمات و مفاهیم سوره ها را از طریق شعر یاد می گیرند- آشنایی با پیام و داستان های قرآنی

 

مفاهیم آموخته شده در پایه دوم

علاوه بر مرور بر آموخته شده در پایه اول، آموزش و قرائت سوره ها از طریق لوحه و نوار – انس با قرآن در خانه –آشنایی با نمادهای رسم الخط قرآن و تقویت مهارت روخوانی با بكارگیری از نمادها-بیان پیام های قرآنی و مصادیق آنها

مفاهیم آموخته شده در پایه سوم

علاوه بر مرور تمام آموخته های پایه اول و دوم- آموزش نماز - روخوانی و روانخوانی و آشنایی با بعضی قواعد- آشنایی با رسم المصحف فصل دوم كه روخوانی می باشد. نكته قابل توجه در قرآن سوم این است كه فصل اول نماز هفتهای دوساعت، فصل دوم كه روخوانی و روانخوانیست باید در 33 روز متوالی تدریس شود(تمرین و تكرار بدون وقفه باعث پیشرفت دانش آموزان در مهارت خواندن قرآن می شود)، در عوض فصل سوم هفته ای یك ساعت در هفته باید تدریس شود.

 دانش‌آموزان با داشتن چه توانایی‌های در درس قرآن وارد كلاس پنجم می شوند ؟

   دانش آموزان در طول 4سال گذشته باید با موارد زیر آشنا شده و مهارت های لازم را به دست آورده باشند:

   شناخت حروف و حركات و تركیب آن ها ( پایه ی اول ابتدایی )

    آشنایی با نمادهای خط قرآن ( قواعد مهم و ضروری روخوانی قرآن ) ( پایه ی دوم ابتدایی)

  توانایی خواندن بخش‌بخش كلمات و عبارات قرآنی با اشاره صحیح آموزگار به حروف و حركات از روی لوحی آموزشی ( پایه های اول, دوم و سوم ابتدایی )

     توانایی خواندن شمرده و آرام کلمات و عبارات قرآنی کتاب درسی ( پایه های دوم و سوم ابتدایی )

     کسب مهارت روخوانی قرآن کریم به صورت شمرده ( تا پایان سوم ابتدایی )

   توانایی خواندن آیات و سوره های کتاب درسی شبیه نوار آموزشی یا حداقل به صورت معمولی و روان ( پایه های اول, تا چهارم ابتدایی )

     توانایی خواندن قرآن کامل به صورت شمرده و آرام ( پایه چهارم ابتدایی )

انتظارات آموزگار از دانش آموزان پایه پنجم:

1-   مهمترین هدف مورد نظر معلم تقویت علاقه دانش آموز به خواندن روزانه قرآن مجید حتی یك آیه

2-   خواندن آیات كتاب به صورت روان و معمولی و حتی الامكان شبیه نوار

3-   خواندن آیات قرآن كامل به صورت شمرده و آرام

4-   خواندن پیام قرآنی و بیان معنی ساده و مصادیق آن در زندگی روزمره

 

 

اقدامات قبل از تدریس درس قرآن:

 آموزگار قبل از تدریس درس اول آداب خواندن قرآن را به دانش آموزان متذكر شود  و در باره این كلام وحی توضیحات لازم را بدهد. بهتر است آداب خواندن قرآن ( باوضو بودن- احترام كردن قرآن- با ذكر اعوذ بالله من الشیطان الرجیم شروع كردن – در ابتدا و انتهای خواندن صلوات فرستادن- دعای شروع و ختم قرآن خواندن- سكوت كردن و…) را روی یك برگه نوشته و در معرض دید دانش آموزان قرار داده  تا در  هر جلسه یادآوری شود. برای این كه دانش آموزان با وضو باشند به آنان تذكر داده و از آنان بطور جمعی  سوال كرد ولی انفرادی نه؛ زیرا دانش‌آموزان را وادار به دروغ گفتن می كند. اگر در صفحه اول طلقی را تعبیه كرده كه قابل انتقال به صفحات دیگر باشد روش خوبی برای دانش آموزان بی وضو است ولی بهتر است آنان را مقید كرده تا  در محضر قرآن حتما باوضو باشند.

انتظارات آموزگار قرآن از اولیاء

1-  آموزگار در هفته های اول شروع سال تحصیلی باید حتما اولیاء را در زمینه برنامه جدید آموزش قرآن توجیه كند و اهداف و انتظارات خود را از دانش آموز در جدولی تهیه و در اختیار اولیا قرار دهد تا در طول سال تحصیلی نیازی به تذكر مستمر به اولیاء نداشته باشد.

2-  پدر و مادر بهترین الگو برای دانش آموزان هستند. آنها می توانند علاقه به قرآن را عملا در خانه به فرزندانشان بیاموزند. برای این كار بهتر است از فرزندان خود بخواهند تا آموخته های خود را در كلاس برایشان بازگو كنند. آیات و عبارات را برای آن ها بخوانند (البته اگر اشتباهی در خواندن قرآن داشتند باید به آنان گوشزد كرد كه خودشان اصلاح نكنند بلكه به فرزندانشان فرصت دهند تا خود غلط را تصحیح كنند. همانطوریكه در كلاس معلم همین كار را می كند.

3-  انس با قرآن در خانه یك تكلیف قرآنی است كه باید مورد توجه اولیا قرار گیرد. آنان باید بر انجام آن نظارت كنند و حتی الامكان امضا بزنند. در جلسه بعد توسط آموزگار به شیوه های مختلف بررسی شود.

4-  حفظ پیام های قرآنی الزامی نیست و مصادیق آن در زندگی روزمره مورد نظر است ولی اگر دانش آموزی مبادرت به این كار كرد باید حتما مورد تشویق قرار گیرد.

5-  داستان های كتاب را برای والدین به زبان ساده بیان كنند تا باعث تقویت مهارت خواندن و گفتن در آنان شود. همچنین پندهایی كه از این داستان ها می گیرند موردنظر است.

6-   ترجمه آیات و عبارات قرآنی فقط روخوانی می شود و برای بخش كار در كلاس و معانی وازه ها استفاده شود.

 

 مباحث مورد توجه  در درس قرآن ابتدایی

موارد و مباحثی را كه در معلم قرآن ابتدایی باید مورد توجه قرار دهد:

 1- روخوانی و  روانخوانی   

برای كسب مهارت روخوانی كه مهمترین هدف آموزش قرآن ابتدایی است؛ باید مراحلی طی شود:

- لوحه های آموزشی ضروری ترین وسیله برای آموزش روخوانی است. بخصوص در مراحل اولیه آموزش در پایه های اول، دوم وسوم باید مورد توجه قرار گیرد. استفاده از لوحه موجب می شود دانش آموزان در یادگیری مشاركت داشته باشند از طرفی چشم در كسب مهارت خواندن نقش اساسی دارد زیرا با دیدن لوحه و اشارات معلم باعث تقویت مهارت دیدن و دقت در صحیح خواندن حروف و حركات می شود و پس از مدتی تمرین قدرت تعمیم را در خواندن صحیح سایر عبارات و آیات قرآن افزایش می دهد .

-    تذكر تحت هیچ شرایطی معلم نباید در كلاس  از روی قرآن بخواند مگر براینكه صوت زیبایی داشته یا قاری باشد. همچنین برای تدریس هیچگاه نباید اول از نوار آموزشی استفاده كنیم زیرا دانش آموز باید برای یادگیری قرآن خود  به چالش كشیده شود. خواندن از روی نوار زمانی است كه روخوانی كرده اند(پایان جلسه اول و ابتدای جلسه دوم). برای روانخوانی و زیبا خوانی از نوار استفاده می شود.

-    برای تدریس هر درس ابتدا هر فرد آهسته  در گروه خود  پیش خوانی می كند. سپس در گروه بلند روانخوانی كرده و در مرحله آخر زیر نظر معلم بلند انفرادی خوانده و اشتباهات اصلاح می شود. در درس های اول داوطلبی خوانده می شود ولی در درس های بعدی معلم می تواند با نظر خود دانش آموزان را برای روخوانی انتخاب نماید.

تفاوت روخوانی و روانخوانی :

برای كسب مهارت  روخوانی دانش آموز از چشم خود استفاده می كند و گاهی بخش بخش و شمرده و آرام كلمات قرآنی را ادا می كند و هدف اصلی صحیح خوانی قرآن است  ولی در روانخوانی با استفاده از نوار آموزشی دانش آموز علاقه دارد زیبا بخواند و روان و معمولی كلمات را ادا كند لذا در اینجا علاوه بر صحیح خوانی زیبا خوانی نیز مد نظر است. 

2- اشاره كردن   

 هدف از اشاره كردن هدایت چشم دانش آموز به حروف علائم و حركات است. اشاره كردن به دو صورت است: ثابت و متحرك

در اشاره كردن ثابت دست ثابت است این اشاره در حركات كوتاه و تنوین  انجام می گیرد.

در اشاره متحرك دست حركت می كند این اشاره از حرف به سوی حركات بلند ، از حركت كوتاه به ساكن و تشدید انجام می گیرد. در حقیقت با اشاره كردن معلم قلق خواندن قرآن را به دانش آموز می آموزد. همانطوریكه در پایه اول معلم قلق خواندن و نوشتن را به او آموزش می دهد.

تذكر در هنگام خواندن لوحه با اشاره ابتدا دسته جمعی از دانش آموزان می خواهیم این فعالیت را انجام دهند و سپس بطور انفرادی از آنان سوال می كنیم.

3- آموزش قواعد 

آموزش قرآن را می توان بر سوادآموزی فارسی بنا كرد چون بیشتر حركات و حروف در زبان فارسی و عربی مشترك هستند. قواعدی را كه در دوره ابتدایی می آموزند به شرح زیر است:

1- تركیب صامت و مصوت پس از تدریس با استفاده از لوحه و اشاره به دانش آموزان آموزش می دهیم(جمعی و انفرادی)

2- حرف ساكن پس از تدریس با استفاده از لوحه و اشاره به دانش آموزان آموزش می دهیم(جمعی و انفرادی)

3- حرف مشدد پس از تدریس با استفاده از لوحه و اشاره به دانش آموزان آموزش می دهیم(جمعی و انفرادی)

4- تنوین  پس از تدریس هریك از تنوین ها با استفاده از لوجه خواندن را تمرین می كنند.

5- حروف ناخوانا : حروف ناخوانا (و ا ل ی) را در پایه های اول تا سوم به صورت متمایز نوشته می شوند. برای متمایز كردن حروف را تو خالی یا رنگی نوشته  شده است. در این جا معلم پس از تدریس  باید با استفاده از اشاره متحرك  به خصوص در اتصالات  میدان دید دانش آموز را وسعت داد تا در صحیح خوانی مهارت لازم را كسب كنند.

 6- حروف مقطعه معلم پس از تدریس باید در جدولی اسم فارسی حروف را از دانش آموزان سوال كند و بنویسد سپس اسم قرآنی حروف را نوشته و از دانش آموزان می خواهد تا تمرین و تكرار كنند. پس از آن با لوحه این كار تكرار می شود.

7- علامت مد: اگر حروف علّه( و ا ی ) قبل از ساكن ، تشدید و همزه باشد مد قرار می گیرد.

8- وقف:

9- همزه مثل الف در زبان فارسی است با این تفاوت كه در زبان عربی همزه از حروف امتداد ناپذیر است. در واقع همزه الف مجعد است. اگر قبل از همزه فتحه باشد كرسی آن الف(تألیف)- اگر قبل از همزه ضمه باشد كرسی آن و(سؤال) – اگر قبل از همزه كسره باشد كرسی آن  دندانه است(ذئب) – اگر قبل از همزه ساكن باشد كرسی آن به صورت های مختلف ممكن است بیاید مثل مسأله، مسئله- هیأت، هیئت – مسؤل- مسئول

10- التقای ساكنین : وقتی تنوین  به ساكن یا تشدید برسد نون تنوین كسره می گیرد و به تشدید یا ساكن اتصال می یابد. خَیْرٌ اطْمَأنَ      خَیْرُنِ اطْمَأنِ   یا  جَمیعًا الَّذی     جَمیعَانِ الَّذی

4- رسم المصحف:  آشنایی دانش آموزان با قرآن های كم علامت و كم اعراب است كه در صفحه اول جلسه اول و صفحه آخر جلسه چهارم آمده است. در پایه ششم كامل توضیح داده شده

رسم الاملاء برابری ملفوظ با مكتوب است یعنی آنچه را تلفظ می كنیم می نویسیم.

 5- كار در كلاس:  هدف آموزش مفاهیم قرآنی است. پس از قرائت آیات و معنی آنها ، برای یافتن معانی بعضی كلمات عربی ابتدا از پیش آموخته های آنان استفاده می كنیم.گاهی از كلمات هم خانواده كمك می گیریم. در مرحله بعد رجوع به معنی  آیات صفحه قبل می كنیم و در پایان اگر  قادر به پاسخگویی نبودند آنان را  به لغت نامه آخر كتاب ارجاع می دهیم.(انجام فعالیت ها ابتدا انفرادی سپس گروهی است. همچنین باید تمرین به تمرین انجام شود و نباید هر دو تمرین را بگوییم و دانش آموزان به حال خود رها شوند.)

6- پیام قرآنی:  آیه یا عبارت قرآنی پر معنا و ارزشمندی كه بیشتر جنبه اخلاقی تربیتی اجتماعی و اعتقادی دارد. مراحل تدریس (خواندن پیام و ترجمه آن- گفتگو در باره ترجمه و تصاویر برای عینی كردن مطالب درس - بیان مصادیق گوناگون از پیام با زبان كودكانه) به طور كلی فعالیت پایان صفحه. تدریس پیام قرآنی نباید بیش از یك ربع طول بكشد. اكثر پیام های قرآنی در صفحات قرآن كامل  درس آمده است.

7- قطره اما دریا : آشنایی با  احادیث و جملات قصار پیامبر(ص) و ائمه اطهار علیهم السلام است. توضیحاتی كوتاه برای علاقه مندی و انس بیشتر با قرآن 

8-داستان: در بین دروس قرآن سه ای چهار داستان قرآنی گنجانده شده است كه برای تنوع و هر چه بهتر علاقه مند شدن و انس با قرآن در نظر گرفته شده است و نباید چیزی فراتر از چیزی كه در كتاب است به دانش آموزان گفته شود زیرا ممكن است سندیت نداشته باشد. هر داستان یك هدف كلی دارد كه آشنایی با آن پیامبر یا شخصیت مورد نظر است و اهداف پنهان درس همان پیام های اخلاقی تربیتی اعتقادی و اجتماعی داستان است كه به صورت غیر مستقیم در قالب داستان  بیان شده است. به روش های مختلف می توان داستان را تدریس كرد: نمایشی، قصه گویی ، از روی پرده و ... اما روش معمول قصه گویی پنهان است بدین ترتیب كه خود آموزگار راوی  شود و به دانش آموزان شخصیت های داستان را واگذار كند تا از روی كتاب بخوانند. البته برای این كار از دانش آموزانی كه روان می خوانند استفاده كرد زیرا بریده بریده خواندن باعث می شود كه دانش آموزان متوجه داستان و پیام آن نشوند. در پایان تدریس میتوان با سوالاتی بفهمیم دانش آموزان از داستان چه آموخته اند و پیام داستان چه بوده یا برای دوستانشان خلاصه بیان كنند.تدریس این بخش نباید بیش از یك ربع طول بكشد.

 9- انس با قرآن در خانه: در پایان جلسه سوم توضیحات لازم را معلم در مورد تكلیف قرآنی كه همان انس با قران در خانه است بیان می كند و از دانش آموزان می خواهد برای جلسه بعد انجام داده و با آمادگی سر كلاس حاضر شوند. یك جلسه را به انجام فعالیت های انس با قرآن در خانه اختصاص می دهیم تا اشكالات دانش آموزان در آخرین جلسه درس اول برطرف شود. هدف از این فعالیت تشویق دانش آموزان به خواندن روزانهیك یا چند آیه از قرآن كریم و انس با آن است.

10- خواندن از روی قرآن كامل: برای این فعالیت از نمازخانه یا دفتر كلاس قرآن به تعداد كافی به كلاس آورده بطوریكه در هر میز حداقل یك قرآن وجود داشته باشد. با راهنمایی آموزگار بطور تصادفی و به روش های مختلف یك صفحه از قرآن كامل باز می شود. سپس دانش آموزان هر میز آیات آن صفحه را برای هم می خوانند . آن گاه هر دانش آموز حدود یك سطر را باصدای بلند می خواند. در این صفحه تصاویری از انس با قرآن در كشورهای اسلامی آمده است.

مهمترین علل بروز مشکلات در روخوانی قرآن
1- عجله و شتابزدگی
2- طولانی خواندن و وصل عبارات به یکدیگر
3- خجالت ،اضطراب و عدم اعتماد به نفس
4- کم توجهی به حروف و حرکات و کلی خوانی کلمات و ترکیبات
5- نماد ها و ترکیبات جدید و نامانوس نسبت به سواد فارسی
6- وجود حروف ناخوانا در بسیاری از کلمات و ترکیبات آیات قرآنی .

اصول رفع اشكال
1-رفع اشکال باید همراه با تشویق باشد.
2-رفع اشکال موجب اضطراب نشود .
3- حتی الامکان خود دانش آموز اشکال خود را بر طرف کند .
4- رفع اشکال موجب صرف وقت بیش از حد نشود .
5- تسلط معلم بر روخوانی متن درس
6- معلم نباید بلافاصله حالت صحیح کلمه را بخواند .واز دانش آموزان بخواهد که چنین کاری نکنند.
7-پس از خواندن صحیح توسط دانش آموزان دیگر ،متوجه خطای خود بشود .
8-رفع برخی از اشکالات به تمرین بیشتر و مرور زمان نیاز دارد.

روشهای رفع اشکال
1-در حین قرائت دانش آموزان تذکر نمی دهیم.
2-با تشویق دانش آموز از او می خواهیم که همان عبارت را با دقت بیش تر بخواند .
3-از طریق مقایسه شکل صحیح و غلط کلمه
4-در کلمه های مشکل برای اکثر دانش آموزان معلم کلمه یا عبارت را روی تخته نوشته و از همه دانش آموزان می خواهد تا با اشاره او آن را به صورت بخش بخش بخوانندو سپس از دانش آموز اولی می خواهد تا عبارت را با دقت بیش تر و به شکل صحیح بخواند.

 

ارزشیابی  مستمر و پایانی پیشرفت تحصیلی درس قرآن:

برای سنجش پیشرفت دانش آموزان و تشخیص میزان موفقیت آموزگار در امر تدریس باید از دانش آموزان ارزیابی بعمل آید. درس قرآن در دوره ابتدایی به صورت شفاهی و به دو نوع ارزشیابی می شود:

الف- ارزشیبابی مستمر:  ارزشیابی مستمر از ابتدای تدریس شروع می شود.

1- ارزشیابی تشخیصی: آغاز جلسه تدریس درس جدید از آیات و عبارات قرآنی درس قبل است سوال می شود.

2- دانش آموزان در طول فرآیند یادگیری فعالیتهایی شامل روخوانی، كار در كلاس ؛ پیام قرانی و قرآن كامل در جلسه چهارم انجام می دهد كه آموزگار از آن ها ارزیابی می كند.

( تذكر: در ارزشیابی های كمی  15 نمره انتظارات آموزگار و 5 نمره فعالیت خارج از كلاس)

ب- ارزشیابی پایانی :

این ارزشیابی در پایان هر نیم سال به صورت شفاهی به شرح زیر انجام می شود:

ردیف

مواد ارزشیابی

میزان ارزشیابی

نمره

سطح انتظار آموزگار

1

روخوانی آیات جلسه اول دروس

حدود چهار سطر

9

خواندن به صورت معمولی و روان

2

روخوانی آیات جلسه چهارم دروس

حدود چهار سطر

9

خواندن به صورت شمرده و آرام

3

پیام قرآنی

دو پیام

2

پس از روخوانی پیانم و ترجمه آن از روی كتاب با استفاده از تصاویر یا بدون آن مفهوم پیام را با زبان ساده توضیح دهد و و نمونه و مصداقی از آن را بیان كند

 

جمع

 

20

 

تبصره:

هر دانش آموز می تواند با توجه بر هر یك از موارد زیر 2 نمره تشویقی كسب كند:

1-   قرائت آیات شبیه نوار آموزشی

2-   روان خوانی حدود نیم صفحه از مصحف كامل

3-   حفظ یك صفحه یا به میزان یك صفحه از آیات  قرآنی

4-   حفظ حداقل چهار پیام از پیام هایی كه تدریس شده است.

شیوه كسر نمره در ارزشیابی پایانی

الف- روخوانی:

1-  كسر نمره به علت غلط خواندن: به ازای هر كلمه  غلط نیم نمره كسر می شود؛ اما در صورت تصحیح غلط توسط خود دانش آموز نمره ای كسر نمی شود.

2-  كسر نمره از لحاظ كیفیت و سرعت خواندن:در صورتیكه دانش آموز مكث ها و برگشت های زیادی دارد كه مطابق سطح انتظارش نیست حداكثر 2 نمره كسر می شود.

ب- پیام قرانی:

هر پیام قرانی یك نمره دارد. اگر دانش آموز پس از خواندن پیام و ترجمه آن نتوانست مصداق آن را بیان كند  نمرهای  كسب نمی كند یا به میزان نقص از نمره آن پیام كسر می شود

نكات مورد توجه در ارزشیابی

1-  ارزشیابی نباید موجب تضعیف علاقه دانش آ موز به در س قرآن شود. از این رو از سخت گیری های بیجا باید خودداری كرد. آموزگار باید طوری ارزشیابی كند كه دانش آموز احساس كند كه ارزشیابی هم جزئی از فرآیند یادگیری است 00و محیطی اضطراب آور همراه با فشار روانی برای دانش آموزان ایجاد نكند.

2-  مهارت روخوانی به تدریج كسب می شود از این رو نباید انتظار داشت همه یك زمان این مهارت را كسب كنند. معلم باید به تفاوت های فردی توجه كامل داسته باشد.

3-   با توجه به تفاوت های فردی معلم باید از دانش آموزان ضعیف از قسمت های ساده درس پرسش كند.

4-   فرصت رفع اشكال به دانش آموزان بدهید تا اشتباه خود را تصحیح كنند

5-   از بخش های داستان، كار در كلاس و بیشتر بدانیم (پایه ششم )ارزشیابی بعمل نمی آید.

البته نمره دانش آموز بستگی به محتوای درس، مراحل تدریس و روش و انتظارات معلم دا رد.

توصیه هایی برای آموزش قرآن:

*یكی از صفات خدا «رحمن و رحیم» است. در قرآن می خوانیم  «الرحمن؛ علم القران» ساعت درس قرآن باید شاداب، جذاب و معنوی باشد و از سخت گیری های بی مورد و اقداماتی كه باعث عدم اعتماد به نفس و علاقه دانش آموز به قرآن می شود خودداری كرد.

 *همچنین فعالیت های خارج از كلاس كه برای دانش آموزان در نظر می گیریم باید به تفاوت های فردی و علاقه آنان توجه كرد و انجام آن اجبار نیست. (نباید دانش آموز با اكراه انجام دهد و والدین نیز در مضیقه قرار گیرند. 

 * روخوانی آیات شبیه نوار و حفظ پیام های قرآنی الزامی نیست ولی اگر دانش آموزی علاقه مند به این كار بود باید تشویق شود.

* در صورت امكان نوار آموزشی تكثیر و در اختیار دانش آموزان قرار گیرد. این كار می توان جزو فعالیت های خارج از كلاس آنان محسوب شود.

 به منظور تقویت انس با قران می توان فعالیت های خارج از كلاس  زیر را در نظر گرفت:

 - خواندن آیات درس در حضور والدین یا كسانی كه دوستشان دارند.

- گوش دادن به نوار آموزشی یا دیگر سی دی های آموزش قرآن یا  استفاده از اینترنت جهت آشنایی با قاریان كشوری و صوت آن ها.

- انجام فعالیت های هنری و ذوقی مثل نقاشی، خوش نویسی، نمایش، داستان، فهرست نویسی، یافتن ضرب المثل، اظهار نظر، تحقیق، بحث و گفتگو و ... در رابطه با پیام قرآنی

-  شركت در جلسات قرآنی مسجد محله یا دارلقرآن، حسینیه و هیئت های مذهبی

استفاده از برنامه های شبكه قرآن صدا و سیما  

و فعالیت های متنوع  دیگری با نظر معلم

         منابع:

 مبانی و روش آموزش قرآن در دوره ابتدایی (كد6011)

جزوه آموزش پایه پنجم  گروه قرآن دفتر برنامه ریزی و تألیف كتب درسی

آموزش قرآن پایه پنجم





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.


آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :





تعبیر خواب آنلاین





Google

در این وبلاگ
در كل اینترنت

استخاره آنلاین با قرآن کریم

داستان روزانه

 ript

.

آپلود نامحدود عکس و فایل

آپلود عکس

 

دریافت کد آپلود سنتر